Fins

=Fins= Auteur van deze pagina: Inge Sneekes & Jessica Leijten  0. Praktische informatie voor taalonderzoek 1. Algemene informatie over het Fins 2. Specifieke informatie over het Fins 3. Verwervingsfases in het Fins 4. Onderzoek naar taalstoornissen in het Fins 5. Slotopmerkingen en literatuurverwijzingen

** 0. Praktische informatie voor taalonderzoek **

 * Mogelijke problemen in het Nederlands als gevolg van transfer**
 * Voorzetsels en naamvallen: het Fins is, in tegenstelling tot het Nederlands, een agglutinerende taal. Hierdoor kan het voorkomen dat er uitgangen of woorden aan elkaar worden geplakt die in het Nederlands alleen als afzonderlijke woorden voor kunnen komen.
 * Lidwoorden: Fouten in lidwoorden kunnen voorkomen omdat deze in het Fins niet worden gebruikt, hierdoor kunnen lidwoorden niet of verkeerd gebruikt worden in het Nederlands.
 * Geslacht: In het Fins wordt geen onderscheid gemaakt voor geslacht, hier zouden dus fouten in gemaakt kunnen worden.
 * Werkwoord 'hebben': In het Fins wordt dit werkwoord niet gebruikt, hierdoor kan het kind moeite hebben met het gebruik van het werkwoord 'hebben'.

Bovenstaande zaken hoeven dus geenszins te duiden op een mogelijke TOS. Hieronder staan een aantal vragen, specifiek over de moedertaal Fins, die daar wel op zouden kunnen wijzen.


 * Mogelijke vragen aan ouders/tolken met betrekking tot specifieke TOS-elementen**
 * Heeft het kind moeite met het uitspreken van bepaalde klanken?
 * Maakt het kind zinnen met de SVO volgorde (onderwerp-werkwoord-lijdend voorwerp)?
 * Heeft uw kind opvallend veel moeite met de werkwoordsvervoeging?
 * Vormt uw kind het meervoud op de juiste manier?

Voor meer informatie zie slotopmerkingen.

naar boven

** 1. Algemene informatie over het Fins **
Het Fins (//Suomi// of //Suomen Kieli//) behoort tot de Oostzeefinse talen binnen de Finoegrische taalfamilie. Deze taalfamilies behoren weer tot de Oeraalse taalfamilie die uit ongeveer 30 talen bestaat. Het Estisch, Karelisch (in Rusland) en Hongaars zijn nauw verwant met het Fins. Van onderlinge verstaanbaarheid is echter geen sprake, dat geldt ook voor het Scandinavische Zweeds en het Slavische Russisch. De Germaanse, Slavische en Baltische talen hebben echter wel invloed gehad op de ontwikkeling van het Fins.
 * Taalfamilie **

Het Fins is, naast het Zweeds, een van de twee officiële talen van Finland. Behalve in Finland, wordt het Fins ook gesproken in Estland, Zweden, Noorwegen en Rusland (zie afbeelding 1). In totaal zijn er ongeveer 6 miljoen sprekers die deze taal spreken. In Nederland woonden, op 15 november 2011, 2470 mensen met Fins als eerste nationaliteit en 880 mensen met Fins als tweede nationaliteit (CBS).

 **Afbeelding 1**: Landen waar het Fins wordt gesproken als officiële of tweede taal. Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Finnish_language.

In meerdere delen van Finland wordt gesproken met een dialect, spreektaal, samenvoegingen, verkortingen of straattaal. Twee bekende dialecten zijn het //Lounaismurre// (Zuidwestdialect) en het //Stadin slangi// dialect (Helsinki en omstreken). Het //Lounaismurre// wordt bijna in heel Finland gesproken, dit is eigenlijk het spreek-Fins.
 * Dialecten en spreekvarianten **

Op afbeelding 2 is te zien dat binnen het Fins de volgende dialecten bestaan: Oost-Fins (blauw op het kaartje, met daarbinnen het Savo en Zuidoost-Fins) en West-Fins (roze op het kaartje, met daarbinnen het Tavastia-Fins, Midden- en Noord-Botnisch, Peräpohjola, Zuid-Botnisch en Zuidwest-Fins). Verder zijn er nog traditionele Zweeds-sprekende gebieden (geel op het kaartje).

**Afbeelding 2**: Dialecten van het Fins. Bron: http://en.wikipedia.org/wiki/Finnish_language.

Het spreek-Fins wijkt enigszins af van het standaard-Fins. Het Nederlandse 'sorry' is in het standaard-Fins bijvoorbeeld //anteeksi// en in het spreek-Fins //anteeks.// Zo zijn letters, uitspraken en vervoegingen net wat anders binnen het spreek-Fins.
 * Verschil spreektaal/schrijftaal **

Het Fins wordt geschreven met het Latijns alfabet. De taal maakt dus gebruik van de westerse spelling. Er zijn alleen na de //z// nog drie tekens toegevoegd die worden gezien als aparte letters. In het onderdeel fonologie hieronder wordt daarover meer uitgelegd.
 * Schriftsysteem **

**2. Specifieke informatie over het Fins**
<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Er zijn drie klinkers toegevoegd aan het standaard Latijns alfabet die worden gezien als aparte letters: //å, ä,// en //ö//. Deze letters komen in het Nederlands niet voor als representant van aparte klanken. De // b // <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">, //c//, //f//, //q//, //w//, //x//, //z// en //å// worden alleen gebruikt in leenwoorden, de //g// en //d// alleen in speciale posities in een woord. De hiervoor genoemde letters komen in het Nederlands wel regelmatig voor, met uitzondering van de //q, x// en //å//. Deze letters komen in het Nederlands ook weinig of nooit voor. Het Fins kent weinig medeklinkers en acht klinkers. De klinkers kunnen kort of lang zijn en gecombineerd worden tot veel verschillende tweeklanken, dit worden klinkerfonemen genoemd. De klemtoon in het Fins is redelijk zwak en ligt altijd op de eerste lettergreep.
 * Fonologie**

<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins bezit de volgende klinkers:
 * |||| **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Voor in de mond uitgesproken **  ||||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Achter in de mond uitgesproken **  ||
 * ^  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ongerond **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gerond **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ongerond **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gerond **  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gesloten ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">i [i] || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">y [y]  ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">u [u]  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Midden ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">e [e] ||  <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ö [ <span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ø]   ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">o [o]  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Open ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">ä [æ] ||   ||  <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">a [ <span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ɑ]   ||   ||

<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins bezit de volgende medeklinkers: <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1. De [d] komt in erfwoorden alleen in het midden van het woord voor als verzwakking van [t] door medeklinkergradatie, dit wordt hieronder verder toegelicht. De uitspraak varieert in de meeste gevallen net iets van een echte plofklank. <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">2. De korte velare nasaal <span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">[ŋ] is een allofoon van [n] in de combinatie [ŋk] (geschreven als //nk//) en de langere nasaal [ŋŋ] (geschreven als //ng//) komt alleen voor als verzwakking van [ŋk] door medeklinkergradatie. <span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">3. De glottisslag komt alleen voor tussen twee woorden in en wordt niet geschreven. Deze klank komt niet in alle dialecten van het Fins voor.
 * || **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Labiaal **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Dentaal **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Alveolaar **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Postalveolaar/ **   **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Palataal **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Velaar **  ||  **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Glottaal **  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nasaal ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">m || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">n  ||   ||   || <span style="background-color: #f9f9f9; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">ng [ŋ] 2  ||   ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Plofklank ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">p,b || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">t, d 1  ||   ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">k, g  || <span style="background-color: #f9f9f9; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">[ʔ] 3  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Wrijfklank ** || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">(f) ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">s  || <span style="background-color: #f9f9f9; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">(š [ʃ])  ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">h  ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Approximant ** || <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">v <span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">[ʋ]   ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">l  || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">j  ||   ||   ||
 * **<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tril ** ||  ||   || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">r  ||   ||   ||   ||

<span style="background-color: #f9f9f9; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De dubbele medeklinkers worden langer aangehouden en zijn betekenisonderscheidend. Dit geldt overigens ook voor de lange klinkers. De //h// wordt altijd duidelijk geaspireerd (aangeblazen). Deze letter is goed hoorbaar aan het einde van een lettergreep en klinkt in Nederlandse oren als //ch.// Dit is een verschil met het Nederlands, waarin de //h// meestal niet zo duidelijk wordt aangezet.

//<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Klinkerharmonie // <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins kent klinkerharmonie, wat betekent dat binnen een woord voorklinkers en achterklinkers niet samen kunnen voorkomen. Bij een voorklinker ligt de articulatie zover mogelijk voor in de mond en bij een achterklinker achter in de mond. Het Fins kent de volgende voor- en achterklinkers en neutrale klinkers:
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Achterklinkers ** ||  **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Voorklinkers **  ||  **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Neutraal **  ||
 * <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">a || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">ä  || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">e  ||
 * <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">o || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">ö  || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">i  ||
 * <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">u || <span style="background-color: white; display: block; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; text-align: center;">y  ||   ||

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Medeklinkergradatie // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Typisch voor de Oostzeefinse talen is de medeklinkergradatie. Dat betekent dat sommige medeklinkers, afhankelijk van hun positie, in een sterke trap en een zwakke trap kunnen optreden. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Als een medeklinker aan het begin van een open lettergreep staat (eindigend op een klinker), dan verschijnt de sterke trap. Als de lettergreep gesloten is (eindigend op een medeklinker), dan verschijnt de zwakke trap. Er zijn hierop wel vele uitzonderingen. Er zijn twee vormen van gradatie. De eerste is kwantitatief: de sterke trap heeft een lange plofklank, de zwakke een korte (//pp// of //p: kau__pp__a – kau__p__an// ‘winkel’). De tweede is kwalitatief: de sterke trap heeft een andere klinker dan de zwakke (//p// of //v//: //a__p__u – a__v__un// ‘hulp’).

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Omdat het Fins niet verwant is met de Indo-Europese talen, is het Fins een erg moeilijke taal. Bijkomende moeilijkheid is dat de taal veel dialecten en dialectische vervoegingen kent die in Finland door elkaar worden gebruikt. Het belangrijkste probleem bij het leren van het Fins is de ingewikkelde grammatica. Het Fins bestaat uit vele onregelmatige werkwoordsvervoegingen. In vergelijking met het Nederlands, zijn in het Fins veel meer woorden vervoegbaar. Daarbij komt dat het Fins grotendeels een woordenschat heeft die niet verwant is aan de meeste Europese talen en veel woorden niet goed vertaalbaar zijn. Een verschil met de Germaanse talen is dat de grammaticale termen genitief, accusatief en passief anders worden gebruikt. Ook kent het Fins een groot aantal verschillende naamvallen. Dat de morfologie van het Fins zo ingewikkeld is, zou een voordeel kunnen zijn bij het leren van het Nederlands, omdat de Nederlandse morfologie een stuk eenvoudiger is.
 * Morfologie**

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Agglutinerende taal // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins is een agglutinerende taal. Dat houdt in dat een keten van uitgangen de betekenis specificeert. Deze morfemen hebben ieder hun eigen betekenis. De uitgangen geven bijvoorbeeld plaatsbepaling of bezit aan. Hierdoor heeft het Fins ook langere woorden dan het Nederlands. Het Nederlands gebruikt namelijk vaker afzonderlijke, zelfstandige woordjes om allerlei (grammaticale) functies weer te geven. Een voorbeeld van agglutinatie aan de hand van het woord //talo// dat ‘huis’ betekent:
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Fins ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nederlands ** ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talo // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Huis ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talossa // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het huis ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talolla // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Bij/op het huis ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talonsa // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Zijn/haar huis ||

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Geen woordgeslacht en lidwoorden // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins kent geen woordgeslacht, zelfs niet in persoonlijke voornaamwoorden. Dat betekent dat het persoonlijke voornaamwoord //hän// zowel ‘hij’ als ‘zij’ kan betekenen. Het achtervoegsel //–tar// is wel te vergelijken met het Nederlandse //–in, -es// of //–ster (kuningatar-//koningin//).// Daarnaast komen in het Fins ook geen lidwoorden voor. Dit is een verschil met het Nederlands, waarin ‘de’, ‘het’ of ‘een’ voor het zelfstandig naamwoord wordt geplaatst.

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naamvallen // <span style="font-family: Arial,sans-serif;">Het Nederlands heeft voorzetsels, het Fins gebruikt in plaats daarvan achtervoegsels en naamvallen. Dat is kenmerkend voor agglutinerende talen. Er zijn vele soorten, hier volgen de zestien naamvallen van het woord //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">talo //<span style="font-family: Arial,sans-serif;">:
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naamval ** |||| **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Betekenis ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Fins ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nederlands ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nominatief || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Grammaticaal || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Onderwerp || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talo // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Genitief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Van (bezit, relatie) || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talon // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Van het huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Accusatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Voltooid voorwerp) || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talon // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Het volledige) huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Partitief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Onvoltooid voorwerp) || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Taloa // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Wat/een deel van het) huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Inessief || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Locatief (intern) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Binnenin || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talossa // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Elatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vanuit || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talosta // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het huis uit ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Illatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naar binnen || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Taloon // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het huis in ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Adessief || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Locatief (extern) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Bij/op || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talolla // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Bij/op het huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ablatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vandaan/vanaf || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talolta // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Van het huis weg/af, bij het huis vandaan ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Allatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naartoe || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talolle // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naar het huis toe ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Essief || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Essief (rol) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Als || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talona // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Als een huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Exessief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Van zijnde || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talonta // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Verandering) van een huis zijnde (in iets anders) ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Translatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In (de rol van) || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Taloksi // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(Verandering) in een huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Instructief || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Marginaal (weinig gebruikt) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Met (behulp van) || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Taloin // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Met de huizen ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Abessief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Zonder || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Talotta // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Zonder huis ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Comitatief ||^  || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Samen met || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Taloineen // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Samen met het huis/de huizen ||

<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">Afbeelding 3 is een mooi voorbeeld van hoe voorzetsels en achtervoegsels in vier verschillende talen gebruikt worden (Clark, 2004). De Finse achtervoegsels //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">–lla //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">voor ‘op’ en //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">–ssa //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">voor ‘in’, worden vergeleken met de Engelse voorzetsels //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">on //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">en //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">in, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">de Nederlandse voorzetsels //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">op, in //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">en //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">aan //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">en het Spaanse voorzetsel //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">en, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; line-height: 1.5;">dat gebruikt wordt voor ‘op’, ‘in’ en ‘aan’. Uit deze afbeelding valt op te maken dat het Fins hierin verschilt van de Germaanse talen Engels en Nederlands, maar ook van de Romaanse taal Spaans. Het Fins hanteert als enige van deze vier talen achtervoegsels die aan het zelfstandig naamwoord worden geplakt.


 * Afbeelding 3:** Voorzetsels en achtervoegsels in vier talen. Bron: <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Clark (2004).

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Meervoud // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het Fins wordt het meervoud van de nominatief meestal gevormd door een //t// achter het zelfstandig naamwoord te plaatsen en de stam in de zwakke gradatietrap. Bij het woord //talo// wordt het meervoud dus //talot.// Bij de overige naamvalsvormen wordt het meervoud gevormd door een //i// in te voegen tussen de stam en de uitgang. Bij het woord //talo// wordt het meervoud van het inessief dus //taloissa//. De //i// kan soms de bestaande eindklinker vervangen of veranderen. Het meervoud van het inessief van het woord //kala// (vis) is bijvoorbeeld //kaloissa//. Bij het nominatief kan echter soms ook een verandering optreden: //lintu// (vogel) wordt //linnut// (vogels)

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Persoonlijk voornaamwoorden // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins kent de volgende persoonlijk voornaamwoorden:
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Fins ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nederlands ** ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">minä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ik ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sinä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jij/u ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hän // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hij/zij ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">me // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wij ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">te // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jullie ||
 * //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">he // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">zij ||

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Werkwoordsvervoegingen // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De werkwoorden in het Fins zijn relatief eenvoudig en lijken in bepaalde opzichten op de Nederlandse werkwoorden. Er zijn maar twee tijden: de tegenwoordige en verleden tijd. De toekomende tijd wordt meestal met de tegenwoordige tijd weergegeven. De tegenwoordige tijd wordt gevormd zonder tussenvoegsel; de uitgangen worden rechtstreeks aan de stam geplakt. Als de stam eindigt op een medeklinker wordt er een extra //e// ingevoegd voor de uitgangen om de uitspraak te vereenvoudigen. De verleden tijd wordt gevormd door het invoegen van een //i// tussen de stam en de uitgang. Hiervoor gelden dezelfde regels als voor het veranderen en verwijderen van voorgaande klinkers als bij de meervoudsvorming van naamwoorden. Als de stam al op een //i// eindigt, blijft deze onveranderd. Daardoor zijn de tegenwoordige en verleden tijd bijna gelijk. In de onderstaande tabellen zijn voorbeelden te zien met de tegenwoordige en verleden tijd van het werkwoord //sanoa// (zeggen).

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tegenwoordige tijd // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">- V: verdubbeling van de voorgaande klinker. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-: geen uitgang. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-Vn: vierde persoonsuitgang, V is verdubbeling van de voorgaande klinker.
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vorm ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Uitgang ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vervoeging //sanoa// (zeggen) ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nederlands ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">minä || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-n || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanon || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ik zeg ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sinä || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-t || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanot || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jij/u zegt ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hän || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-V, - || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoo || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hij/zij zegt ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">me || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-mme || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanomme || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wij zeggen ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">te || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-tte || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanotte || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jullie zeggen ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">he || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-vat/vät || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanovat || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">zij zeggen ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(passief) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">-tta- + -Vn || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanotaan || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wordt gezegd ||

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Verleden tijd //
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vorm ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vervoeging //sanoa// (zeggen) ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Nederlands ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">minä || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoin || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ik zei ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sinä || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoit || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jij/u zei ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hän || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoi || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hij/zij zei ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">me || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoimme || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wij zeiden ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">te || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoitte || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">jullie zeiden ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">he || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanoivat || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">zij zeiden ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">(passief) || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sanottiin || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">werd gezegd ||

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ontkenningswerkwoord // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De ontkenning in het Fins verschilt van de andere Europese talen. Het wordt namelijk weergegeven door middel van een werkwoord, het lijkt daarmee een beetje op het Engels. ‘Ik lees niet’ wordt bijvoorbeeld //en lue// en ‘hij/zij leest niet’ wordt //ei lue.// Een verschil met het Engels is dat het Finse ontkenningswerkwoord geen uitgangen heeft voor tijd of wijs. Deze uitgangen zijn achter het werkwoord toegevoegd. In het Engels zou de verleden tijd letterlijk vertaald dan bijvoorbeeld niet zijn //I didn’t work,// maar //I don’t worked.//

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Constructie van ‘hebben’ // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het Fins kent geen werkwoord ‘hebben’. In plaats daarvan wordt in het Fins ‘bij mij is’ gebruikt. In dat geval is datgene wat men ‘heeft’ niet het lijdend voorwerp, maar het onderwerp. Een voorbeeld: //minulla on talo// dat letterlijk ‘bij mij is een huis’ betekent.

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vanwege het naamvalsysteem, kent het Fins een relatief vrije woordvolgorde. Er is echter geen complete vrijheid, want de zin moet wel logisch en begrijpelijk blijven. In neutrale zinnen is de meest voorkomende woordvolgorde SVO. Dit is dus hetzelfde als in het Nederlands. Een voorbeeld van een SVO zin in het Fins is: // mies lukee lehteä, // <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wat in het Nederlands ‘de man leest de krant’ betekent. Eerst het onderwerp, vervolgens het werkwoord en als laatste het lijdend voorwerp. In het Fins wordt, net als in het Nederlands, het bijvoeglijk naamwoord altijd voor het zelfstandig naamwoord geplaatst.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Syntaxis **

__<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Samengestelde zinnen __ In het Fins wordt ook onderscheid gemaakt tussen nevenschikkingen en ondergeschikte zinnen. Een (ondergeschikte) bijzin kan beginnen met een connectief, zoals ondanks (‘vaikka’). Woorden die gebruikt worden in relatieve bijzinnen en die iets zeggen over een eerder genoemd zelfstandig naamwoord, is ‘joka’ (wie/welke) of ‘että’(dat). De woorden ‘ja’ (en), ‘mutta’ (maar), tai (of), sillä (want) worden gebruikt in nevenschikkingen, waarbij één of meerdere afhankelijke bijzinnen verbonden zijn met de onafhankelijke hoofdzin. Deze bijzinnen kunnen niet los van de hoofdzin staan.

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Er zijn geen specifieke pragmatische gevallen in de Finse taal die veel verschillen van het Nederlands. In principe zouden hierbij dus geen problemen moeten optreden bij het leren en gebruiken van het Nederlands. Het enige dat misschien verwarring zou kunnen opleveren, is dat in het Nederlands onderscheid wordt gemaakt tussen 'hij' en 'zij' en 'u' en 'jij'.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Pragmatiek **

**3. Verwervingsfases in bovenstaande domeinen in het Fins**
<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De verwervingsvolgorde van het Fins verloopt vrijwel hetzelfde als die van het Nederlands, op een paar uitzonderingen na die hieronder worden besproken. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Bij de fonologie komen in het Fins de klanken //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">å, ä, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">en //ö// erbij. De morfologie is ingewikkelder dan die van het Nederlands in verband met de naamvallen en vele werkwoordsvervoegingen. Een verschil met de Nederlandse verwerving is dat Finnen de lidwoorden niet verwerven, omdat die niet in de taal voorkomen.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Verwervingsvolgorde in het Fins **

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Slobin (1997) beschrijft in zijn boek uitgebreid hoe en in welke volgorde de verwerving bij Finse kinderen verloopt. Toivainen (1980) heeft onderzocht dat Finse kinderen normaal gesproken ook alle klanken hebben verworven rond hun derde jaar, alleen de //d// kan na die leeftijd nog lastig blijven. Dit bleek uit een onderzoek dat hij heeft gedaan met vier Finse kinderen. Toivainen heeft ook onderzoek gedaan naar de Finse verwerving op morfologisch gebied. Hiervoor heeft hij verschillende kinderen onderzocht, vandaar dat de leeftijd waarop iets verworven wordt soms wat uiteenloopt. Op morfologisch gebied verloopt de Finse verwerving als volgt: <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Werkwoord derde persoon enkelvoud <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ontkenning || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">mene // //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">menee // //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ei // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">gaan <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">gaat <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">geen || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Zelfstandig naamwoord partitief || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">tuossa // //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ruokaa // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">er <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">voedsel || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Bijwoord || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">men-i // //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">täällä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ging <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">hier || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Bron: Slobin (1997).
 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Leeftijd ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Structuur ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Voorbeeld Fins ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vertaling ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;4 - 1;10 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Werkwoord infinitief
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;7 - 2;1 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Er
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;7 - 2;2 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vraagwoord || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">mikä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">wat ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;8 - 2;2 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Werkwoord verleden tijd
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;8 - 2;3 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Ontkenning met werkwoord || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">ei mene // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">niet ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">1;10 - 2;5 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Zelfstandig naamwoord inessief || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">sängyssä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">in bed ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">2;1 - 2;6 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Voltooid deelwoord met hulpwerkwoord || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">on mennyt // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">is gegaan ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">2;3 - 2;10 || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tegenwoordige tijd met hulpwerkwoord || //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">voi tehdä // || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">kan doen ||

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Er is een aantal verschillen en overeenkomsten op te merken als je bovenstaande tabel vergelijkt met de tabel van de Nederlandse verwerving. Het vraagwoord wordt in het Nederlands (2;6-3) later verworven dan in het Fins (1;7-2;2). Ook moeten in het Fins de verschillende naamvalvormen van het zelfstandig naamwoord worden verworven, daar waar het Nederlands voorzetsels gebruikt. Dit gebeurt in beide talen wel ongeveer rond dezelfde leeftijd, namelijk rond de twee jaar. Een kanttekening daarbij is dat er in het Fins nog vele andere naamvallen zijn, waar kinderen nog zeker tot hun vierde jaar mee bezig zijn om deze allemaal te verwerven (Toivainen, 1980). De verwerving van het infinitief, bijwoord, de hulpwerkwoorden, derde persoon enkelvoud en de verleden tijd gebeurt ongeveer op dezelfde leeftijd in beide talen. Een groot verschil is het woord ‘er’. Dit wordt in het Fins al rond de leeftijd van twee jaar verworven en in het Nederlands pas rond vier jaar.

**4. Onderzoek naar taalstoornissen in het Fins**
<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Er zijn redelijk veel onderzoeken gedaan naar taalstoornissen in het Fins. Dit komt mede doordat de taal grammaticaal vrij lastig is en veel complexe structuren bevat. Daarom is het voor onderzoekers interessant om te kijken hoe kinderen met een taalstoornis hiermee omgaan. Hieronder staat een aantal artikelen weergegeven. De meest interessante zijn samengevat.

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In dit onderzoek worden vier Fins-sprekende kinderen met een taalstoornis (leeftijden 4;8 tot 5;5 jaar) vergeleken met vier jongere normaal ontwikkelende kinderen. In dit taalonderzoek wordt de spraak van de kinderen kwantitatief en kwalitatief beoordeeld. De kwantitatieve beoordeling wordt gedaan aan de hand van het pMLU, de fonologische gemiddelde lengte van een uiting. Dat houdt in dat er niet gelet wordt op morfemen (zoals bij MLU), maar er wordt gescoord op aparte fonemen. De analyse wordt gedaan aan de hand van een transcriptie van een speelsituatie van het kind met de onderzoeker. Er wordt daarnaast ook gekeken of het foneemgebruik van het kind kwalitatief in orde is. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De conclusie is dat het pMLU van deze kinderen met een taalstoornis ongeveer op het niveau zit van tweejarige normaal ontwikkelende kinderen. Ook hebben de kinderen met een taalstoornis problemen met woordmediale clusters (//li__nt__u –// vogel//)// en woordinitiële medeklinkers: clusters in het midden van een woord bleken lastig, maar ook medeklinkers aan het begin van een woord werden vervangen of weggelaten. Daarnaast produceren de kinderen met een taalstoornis vaker medeklinkerassimilaties (vergelijk Nederlandssprekende kinderen die 'veven' zeggen in plaats van 'geven'), niet-frequente fouten en klinkerfouten.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Kunnari, S., Saaristo-Helin, K. & Savinainen-Makkonen, T. (2012). ‘Phonological mean length of <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">utterance in specific language impairment: a multi-case study of children acquiring Finnish’. //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Clinical Linguistics & Phonetics, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">26(5), 428-444.

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In dit onderzoek wordt door middel van een Wug-test de productie van het meervoud uitgelokt. De Wug-test biedt nonsenswoorden aan die het kind moet vervoegen. De proefpersonen zijn 10- tot 11-jarige normaal ontwikkelende kinderen en 10-jarige kinderen met een taalstoornis. <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De conclusie is dat kinderen met een taalstoornis minder goed productief de Finse meervoudsvorming hebben verworven dan normaal ontwikkelende kinderen. Het verschil in transparantie (echte woorden tegenover niet-bestaande woorden) beïnvloedt de prestaties van beide groepen. Kinderen met een taalstoornis scoren namelijk laag op de niet-bestaande woorden. Dit betekent dat ze niet-bestaande woorden slechter vervoegen dan bestaande. De vervoeging van niet-bestaande woorden kunnen ze namelijk niet ophalen uit het geheugen, daarvoor moet een regel worden toegepast.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Niemi, J. (1999). ‘Production of grammatical number in specific language impairment: An elicitation <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">experiment on Finnish’. //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Brain and Language, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">68, 262-267.

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Overige artikelen over taalstoornissen in het Fins //
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Hannus, S., Kauppila, T. & Launonen, K. (2009). ‘Increasing prevalence of specific language impairment (SLI) in primary healthcare of a Finnish town’. //International Journal of Language & Communication Disorders,// 44(1), 79-97.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Kunnari, S., Savinainen-Makkonen, T., Leonard, L.B., Mäkinen, L., Tolonen, A.K., Luotonen, M. & Leinonen, E. (2011). ‘Children with specific language impairment in Finnish: the use of tense and agreement inflections’. //Journal of Child Language,// 38, 999-1027.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Niemi, J., Gundersen, H., Leppäsaari, T. & Hugdahl, K. (2003). ‘Speech lateralization and <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">attention/executive functions in a Finnish family with specific language impairment (SLI)’. //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Journal of Clinical and Experimental Neuropsychology, //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">25(4), 457-464.

**5. Slotopmerkingen en literatuurverwijzingen**
<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De volgende kenmerken van het Fins verschillen met het Nederlands. Als het kind hierin fouten maakt in het Nederlands, hoeft dit niet per se te duiden op een taalstoornis. Dit duidt eerder op een negatieve transfer van de T1 (eerste taal) naar de T2 (tweede taal). De volgende vragen kunnen aan ouders gesteld worden:
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Suggesties voor vragen aan de ouders **


 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Kenmerk ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vraag ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Moeilijkheid ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Agglutinatie || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Scheidt uw kind de woorden goed of plakt het uitgangen aan elkaar die in het Nederlands alleen als afzonderlijke woorden kunnen voorkomen? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tussen de 2 en de 2;6 jaar verwerft een Nederlands kind de voorzetsels. Een kind met als T1 Fins kan hier echter moeite mee hebben, omdat de taal agglutinerend is. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Lidwoorden || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gebruikt uw kind lidwoorden? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het Nederlands worden de lidwoorden al rond de leeftijd van 2 jaar verworven. Een kind met als T1 Fins kan ze weglaten of door elkaar halen, omdat deze taal geen lidwoorden bevat. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Naamvallen || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gebruikt uw kind Nederlandse voorzetsels? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tussen de 2 en de 2;6 jaar verwerft een Nederlands kind de voorzetsels. Een kind met als T1 Fins kan hier echter moeite mee hebben, omdat de taal agglutinerend is en naamvallen bevat. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Geslacht || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Maakt uw kind goed onderscheid tussen 'hij' en 'zij'? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het Nederlands wordt hier onderscheid tussen gemaakt, voor het Fins geldt dit niet. Een kind met Fins als T1 kan hier daarom moeite mee hebben. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Constructie ‘hebben’ || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Gebruikt uw kind het werkwoord ‘hebben’ en doet het dit op de juiste manier? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">In het Fins wordt dit werkwoord niet gebruikt. Een kind zou dit in het Nederlands kunnen vervangen door ‘bij mij is’. ||

<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De volgende kenmerken zijn in het Fins (bijna) hetzelfde als in het Nederlands, of zelf complexer. Bij deze kenmerken worden dus in principe geen moeilijkheden verwacht bij een kind zonder stoornis. Als het kind er echter in de T1 ook al problemen mee heeft, zou dit kunnen duiden op een stoornis. De volgende vragen kunnen aan ouders gesteld worden:


 * **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Kenmerk ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vraag ** || **<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Moeilijkheid ** ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Fonologie || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Heeft uw kind moeite met het uitspreken van bepaalde klanken? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">De meeste klanken zijn rond de leeftijd van 3 jaar verworven, tot 6 jaar kunnen echter de //r// en de //l// nog lastig zijn. Uit het onderzoek van Kunnari (2012) blijkt dat het pMLU van Finse kinderen met een taalstoornis ongeveer op het niveau zit van een tweejarige normaal ontwikkelende kinderen. Daarnaast hebben ze ook moeite met verschillende klinker- en medeklinker samenstellingen. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Syntaxis || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Maakt uw kind zinnen met de SVO volgorde (onderwerp-werkwoord-lijdend voorwerp)? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Het lastige is dat het Fins een relatief vrije woordvolgorde kent, waardoor er verschillende volgordes in de zinnen mogelijk zijn. Nederlandse kinderen zitten tussen de 3 en 3;6 jaar in de vierwoordfase en produceren dan ook al samengestelde zinnen. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Werkwoordsvervoeging || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Heeft uw kind opvallend veel moeite met de werkwoordsvervoeging? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Hierbij kan in het Nederlands bijvoorbeeld gelet worden op het gebruik van de eind//-t// bij de derde persoon tegenwoordige tijd, het (correct) gebruik van verledentijdsvormen en het (correct) gebruik van hulpwerkwoorden. Deze aspecten worden normaal gesproken tussen de 2 en de 2;6 jaar verworven. ||
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Meervoudsvorming || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Vormt uw kind het meervoud op de juiste manier? || <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Tussen de 2 en de 2;6 jaar wordt het meervoud normaal gesproken verworven. Uit het onderzoek van Niemi (1999) blijkt ook dat Finse kinderen met een taalstoornis, minder goed productief de Finse meervoudsvorming hebben verworven dan normaal ontwikkelende kinderen. ||


 * <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Verder lezen over het Fins **

//<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Referenties //
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Clark, E.V. (2004). ‘How language acquisition builds on cognitive development’. //Elsevier.// 8(10), 472-478.
 * <span style="background: white; color: #222222; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Fletcher, P., & Ball, M. J. (Eds.). (2016). //Profiling grammar: more languages of LARSP// (Vol. 15). Multilingual Matters. <span style="font-family: "Times New Roman",serif; font-size: 12pt;"> (p: 72)
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Haarmann, H. (2003). ‘Finnish’. In Roelcke, T. (ed.) //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Variation Typology //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">. Berlijn en New York: Walter de Gruyter, 866–904.
 * <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Karlsson, F. (2003). //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Finnish: an essential grammar //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">. London en New York: Routledge.
 * <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Slobin, D.I. (1997). //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">The crosslinguistic study of language acquisition Volume 4. //<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">Abingdon: Lawrence Erlbaum Associates Inc.
 * <span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">White, L. (2006). //<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">A grammar book of Finnish //<span style="background-color: white; font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt; line-height: 1.5;">. Helsinki: Finn Lectura.

//<span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">Sites // <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">@http://nl.wikipedia.org/wiki/Fins <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">@http://nl.wiktionary.org/wiki/Fins <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">@http://en.wikipedia.org/wiki/Finnish_language <span style="font-family: Arial,sans-serif; font-size: 10pt;">@http://nl.glosbe.com/nl/fi/ (woordenboek Nederlands <--> Fins) <span style="display: block; height: 1px; left: 0px; overflow: hidden; position: absolute; top: 5340px; width: 1px;"> <span style="font-family: "Times New Roman",serif; font-size: 12.0pt;">In het Fins wordt ook onderscheid gemaakt tussen nevenschikkingen en ondergeschikte zinnen. Een (ondergeschikte) bijzin kan beginnen met een connectief, zoals ondanks (‘vaikka’). Woorden die gebruikt worden in relatieve bijzinnen en die iets zeggen over een eerder genoemd zelfstandig naamwoord, is ‘joka’ (wie/welke) of ‘että’(dat). De woorden ‘ja’ (en), ‘mutta’ (maar), tai (of), sillä (want) worden gebruikt in nevenschikkingen, waarbij één of meerdere afhankelijke bijzinnen verbonden zijn met de onafhankelijke hoofdzin. Deze bijzinnen kunnen niet los van de hoofdzin staan.